پایش وضعیت (Condition Monitoring) با استفاده از آنالیز روغن یکی از روش‌های کاربردی و کم‌هزینه برای افزایش قابلیت اطمینان ماشین‌آلات صنعتی است. در این روش، نمونه‌ای از روغن در گردش دستگاه به صورت دوره‌ای برداشت و از نظر فیزیکی، شیمیایی و وجود ذرات فرسایشی بررسی می‌شود. نتایج آنالیز می‌تواند نشان‌دهنده آلودگی‌ها (مانند گرد و غبار، آب یا سوخت)، کاهش کیفیت روغن (مانند اکسیداسیون یا کاهش مواد افزودنی) و یا وجود ذرات فلزی ناشی از سایش اجزای داخلی باشد. از طریق این داده‌ها می‌توان وضعیت سلامت اجزای حساس مانند یاتاقان‌ها، دنده‌ها و سیستم‌های هیدرولیک را قبل از بروز خرابی جدی شناسایی کرد. این روش علاوه بر کاهش توقف‌های ناخواسته و هزینه‌های تعمیرات، کمک می‌کند زمان تعویض بهینه روغن و قطعات مشخص شود. در واقع آنالیز روغن یک ابزار تشخیصی و پیش‌بینی‌کننده است که هم در صنایع بزرگ (نیروگاهی، معدنی، نفت و گاز) و هم در تجهیزات سبک کاربرد دارد. همچنین با ایجاد بانک اطلاعاتی از نتایج آزمون‌ها، امکان تحلیل روند تغییرات و تصمیم‌گیری هوشمندانه‌تر در زمینه تعمیر و نگهداری فراهم می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از صنایع پیشرو آنالیز روغن را به عنوان یکی از ارکان اصلی نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه (PM) و پیش‌بینانه (PdM) در برنامه‌های خود جای داده‌اند.